Interview met Joke Brandsma

Als dirigente van onze cantorij kent iedereen haar. Maar als u op de markt in Enschede loopt en u hoort het stadscarillon, dan bent u zich wellicht helemaal niet bewust, dat ook die tonen op dat moment door Joke Brandsma geproduceerd worden. Alle reden om deze muzikaal-veelzijdige vrouw wat meer over haarzelf te laten vertellen.

Joke (geboren in Heerenveen) groeide op in de stad Groningen als dochter van een (baptisten) predikant. De orgellessen (sinds haar tiende) resulteren al snel in het spelen van (kerk)diensten, zij het slechts één keer per maand, en op haar twaalfde  wordt duidelijk dat zij van de muziek later haar beroep wil maken. Op het conservatorium, eerst in Leeuwarden, later in Arnhem, studeerde zij hoofdvak orgel met piano en clavecimbel als bijvakken. Vervolgens ging zij naar de Beiaardschool in Amersfoort, de conservatoriumopleiding voor de carillonstudie. In feite heeft zij een viervoudige conservatoriumopleiding, want zij studeerde tevens kerkmuziek en koordirectie (Instituut voor Kerkmuziek in Utrecht) , Haar all-rounde muzikale vaardigheden kregen voorts verder vorm doordat zij zich ook ging toeleggen zang.

Een dergelijke brede professionele muzikale basis vraagt om doorgeven aan anderen. En het kon dan ook niet uitblijven dat Joke eind 1987 werd gevraagd om de cantorij van de Diaconessenkerk te gaan leiden. En zoals wij dat elke keer weer kunnen vaststellen doet zij dat nog steeds met een grote mate van enthousiasme en gedrevenheid.
Uitgangspunt voor de muziek die de cantorij zingt zijn in eerste instantie de lezingen van die zondag waarbij in goed overleg met de predikant de liederen worden uitgezocht.
Aan de hand van de liedkeuze gaat de cantrix op zoek naar meerstemmige muziek en niet zelden schrijft zij zelf een psalm/liedzetting of bewerking. Daarnaast put zij uit een schat van eeuwenoude én nieuwe kerkmuziek.

Naast de cantorij van de Diaconessenkerk is Joke sinds vorig jaar ook cantrix van de Heerenkerk in Rozendaal en zingt daar met de cantorij drie maal per maand. Verder is zij dirigente van het Velps Kleinkoor,een kamerkoor dat zich toelegt op de koor-literatuur vanaf de renaissance tot aan deze eeuw, zowel religieuze als profane muziek. Met dit koor geeft zij gemiddeld zo’n twee tot drie concerten per jaar en het koor heeft jarenlang aan de adventsvespers van de Oude Jan in Velp meegewerkt.
Hoewel de cantorij vaker zingt (met de frequentie van één maal per maand) geeft zij geen concerten omdat de cantorij gebonden is aan het functioneren in de eredienst, daar ligt de kern, dat is haar wezenlijke taak.

De zomerconcerten in Frankrijk (2007, 2008) echter vormden hier een vrolijke en succesvolle uitzondering op, hoewel het eigenlijk een projektkoor of “gelegen-heidskoor” betrof,  bestaande uit  leden van de cantorij en leden van het Velps kleinkoor (aangevuld met enkele zangers van buiten).
Tijdens een verblijf van ruim een week werd in Frankrijk elke dag geoefend, waarbij toegewerkt werd naar een viertal concerten in de schitterende kleine Romaanse kerkjes. Ook dit jaar was het een doorslaand succes zowel voor wat betreft het niveau als het aantal bezoekers, een mix van veel Engelse vakantiegangers en lokale Franse bezoekers. Dit “Frankrijkkoor”, nu  “Capella Nadaillac” geheten
(naar de verblijfplaats van het koor) heeft zich eind augustus ook in de Diaconessenkerk gepresenteerd en daarvoor was de belangstelling zeer groot, ondanks het prachtige nazomerweer op die zondagmiddag.

De cantorij zou heel graag nieuwe leden verwelkomen. Zoals veel koren, kampt ook de cantorij met een gebrek aan mannenstemmen. Potentiële zangers kunnen vrijblijvend de repetities en diensten meemaken gedurende twee maanden. Ook is het mogelijk om op projektmatige basis mee te zingen. Zo kan men zich voor een specifieke dienst opgeven waarvoor men dan de voorafgaande repetities (ca. drie tot vijf) meemaakt. Men kan zich hiervoor telefonisch of via e-mail opgeven bij de cantrix of haar na een dienst, waaraan de cantorij heeft meegewerkt,  even aanspreken.

Als professioneel musica is Joke Brandsma in Arnhem vrij algemeen bekend. Als dichteres (nog) niet. Sinds eind 2006 legt zij zich op deze andere kunstzinnige uitingsvorm toe. Zij heeft inmiddels één bundel klaar die zij in eigen beheer en
in een beperkte oplage zal uitgeven. Op dit moment werkt zij aan een tweede bundel, een gedichtencyclus behorend bij de beelden die afgelopen zomer te zien waren in park Sonsbeek. In vakkringen heeft zij inmiddels al waardering ondervonden. Zo heeft Sytze de Vries, een toonaangevende lieddichter van wie in diverse bundels liederen zijn opgenomen, haar onlangs uitgenodigd deel te nemen aan de jury van een liedfestival. Een direct gevolg van het feit dat hij kennis heeft genomen van diverse gedichten van Joke.  Het is voor haar een nieuwe uitingsvorm, waarin zij zich verder wil ontplooien.

Joke Brandsma: haar veelzijdigheid hebben wij al dikwijls letterlijk in allerlei tonen kunnen horen, ongetwijfeld zullen wij in de toekomst ook kunnen lezen hoe deze zich verder ontwikkelt. De Diaconessenkerk mag zich gelukkig prijzen met deze professionele cantrix.